Bedrijfsuitje tijdens de Koude Oorlog

Sommigen zeggen dat de Koude Oorlog een periode van duidelijkheid was. Wij zijn goed en zij zijn slecht. De Koude oorlog duurde bijna vier decennia. In dat tijdsbestek vonden allerlei ontwikkelingen en verschuivingen plaats. Daarom is het vrijwel onmogelijk om een eenduidig beeld van het bedrijfsuitje in die periode te schetsen. Maar toch uitte de consensus van de tegenstelling tussen goed en kwaad zich in bepaalde mate toch ook in het bedrijfsuitje. Zo was er de jaren '70 in Barneveld een partycentrum dat het themafeest "De Russen Komen!" aanbood. Menig bedrijfsuitje is daar gevierd met de gasten ofwel als Russen ofwel als Amerikanen verkleed. Het hoogtepunt van de avond was natuurlijk "De Bom!" oftewel: Wie drukt het eerst op de rode knop? Jaren eerder had de Cuba crisis al als inspiratiebron voor bedrijfsuitjes gefungeerd. Salsa dansen in een atoomkelder, feestzalen die waren ingericht als onderzeeër met onderwatergeluiden uit de speakers en Fidel Castro en Che Guevara lookalike wedstrijden. Verder schijnt in landen die aan satellietstaten van de Sovjet-Unie grensden het bedrijfsuitje over de grens erg populair geweest te zijn. West-Duitsers die in de DDR een dagje gingen kijken hoe slecht hun communistische ex-landgenoten afwaren of Oostenrijkers die zich bij wijze van bedrijfsuitje in Hongarije met het hele bedrijf tegoed deden aan belachelijk laag geprijsd bier. Natuurlijk stonden de communistische regimes niet te springen om visa af te geven aan kapitalisten die voor hun bedrijfsuitje apie kwamen kijken. De harde westerse valuta die de Westerse bedrijfsuitjes opleverden echter, wogen vaak zwaarder.

Bedrijfsuitje in de Sovjet-Unie

Over de manier waarop een bedrijfsuitje in de Sovjet-Unie werd gevierd en of er überhaupt wel zoiets als een bedrijfsuitje bestond, is weinig bekend. Spionnen hielden zich uiteraard niet bezig met futiele zaken zoals het analyseren van een vijandig bedrijfsuitje. Ook bestonden er geen bedrijven zoals wij die hier in het Westen hadden. Ondernemingen in de Sovjet-Unie waren over het algemeen zeer omvangrijk en volledig geleid door de staat. In dit totalitaire systeem lagen de belangen voor activiteiten buiten het bedrijf natuurlijk vooral op het politieke vlak. Als een fabriek of een collectieve boerderij al een bedrijfsuitje vierde, was dat meestal een bezoek aan een ander bedrijf. Hier werden dan de glorieuze prestaties van de Sovjet arbeiders breed uitgemeten en ging het vooral om verdere indoctrinatie van het personeel. Voor partijbonzen daarentegen werden wel regelmatig feestelijke bijeenkomsten georganiseerd die vergelijkbaar waren met ons bedrijfsuitje. Geheel tegen de geest van het gelijkheidsdenken in was er voor een dergelijk bedrijfsuitje een overvloed aan decadent eten, Westerse drank en sigaretten. Met de komst van Glasnost en Perestroika kwam er met de ruimte voor particuliere zakelijke initiatieven ook zoiets als een veredeld bedrijfsuitje. Kleine ondernemers kregen de mogelijkheid om met hun personeel eens in de zoveel tijd iets leuks te gaan doen. Dit kwam meestal neer op een saunabezoek, gezamenlijk borsjt eten of een wodka bacchanaal. Bezigheden die ook voor de periode van ontspanning al bestonden maar zelden gezamenlijk met collega's werden ondernomen. Zo heeft Gorbatsjov niet alleen een complete ommekeer van de toenmalige wereldorde in gang gezet maar ook de weg vrijgemaakt naar het fenomeen bedrijfsuitje. In het hedendaagse Rusland floreert het zakenleven en vooral ook de horeca en entertainmentindustrie. Vrijwel ieder zakelijk succesje wordt aangegrepen om een feestje te bouwen. In Moskou alleen al vinden er dagelijks duizenden zakelijke diners, borrels en casinobezoeken plaats. Met veel drank, prostituees en soms ook een ouderwetse knokpartij. bedrijfsuitje Russische stijl.

Bedrijfsuitje in Japan

Welke activiteit is gegarandeerd succesvol voor vrijwel elk bedrijfsuitje? Karaoke! Inderdaad, een Japanse uitvinding die is gedaan tijdens een bedrijfsuitje. Hoewel er verschillende versies zijn over het ontstaan van Karaoke is die van de zanger die niet kon optreden bij een bedrijfsuitje het meest plausibel. Het was eind jaren '70 toen de personeelsvereniging van Yakasuhki Inc. zanger Nihara Nakagara had ingehuurd om het jaarlijkse bedrijfsuitje op te luisteren. Nakagara die altijd in een wit pak optrad, moest tijdens het eerste nummer zijn optreden afbreken wegens acute diarree. Yasuki Koyoty, de boekhouder van het bedrijf, kwam op het idee om met behulp van de geluidset en orkestbanden zelf maar te gaan zingen. Koyoty's zangkunsten klonken helemaal nergens naar, dus wilde machinebankwerker Kuki Josuba het volgende nummer zingen. Ook dit optreden was afgrijselijk en Josuba werd ook afgelost. Dit ging het hele bedrijfsuitje zo door en na afloop bleek dat iedereen zich prima vermaakt had. Toen ontstond ook de naam karaoke, een samenvoeging van kara en oke wat leeg orkest betekent. Het idee vond al gauw navolging op andere bedrijfsuitjes en werd geperfectioneerd met teksten op monitors. De populariteit van Karaoke was vooral te danken aan het grote aantal bedrijfsuitjes dat in Japan plaatsvond. Japanners zijn er het levende bewijs van dat je je wel degelijk dood kunt werken. Werkweken van 100 uur waren heel gewoon en veel werknemers werkten zich letterlijk kapot. Men realiseerde zich al snel dat ontspanning van groot belang was. Zoals Japanners eigen werd dat grondig aangepakt. Het principe Work&Play is ook een Japanse uitvinding. Misschien gaat het te ver om te zeggen dat veel Japanners hun leven te danken hebben aan een bedrijfsuitje maar helemaal ondenkbaar is het niet. Het belang van een bedrijfsuitje werd nog versterkt door de voor Japanners zo typische groepsgeest. Individualisme was een totaal onbekend concept, de collega's stonden op dezelfde hoogte als familie en activiteiten buitenshuis werden bij voorkeur met hen ondernomen. Vandaar dat de gemiddelde Japanner toentertijd zeker één keer in de week een bedrijfsuitje vierde. Inmiddels hebben ook in Japan op sociaal en maatschappelijk gebied verschuivingen plaatsvonden. Het groepsbelang is er nog steeds maar minder prominent dan een jaar of twintig geleden. Bedrijfsuitjes worden nog steeds gevierd maar zijn niet meer van levensbelang. Toch hebben de Japanners met hun uitvinding Karaoke het aanzien van het gemiddelde bedrijfsuitje wereldwijd sterk beïnvloed en dat kan ze nooit meer worden afgepakt.