Bedrijfsuitje in historisch perspectief

Het fenomeen bedrijfsuitje is al eeuwen, nee waarschijnlijk al duizenden jaren oud. Overdreven zult u zeggen misschien. Maar muurschilderingen uit de prehistorie laten toch duidelijk zien dat groepen mannen met verschillende vaardigheden elkaars terrein betraden. Mammoetjagers die een dagje met de vissers optrekken, zadenverzamelaars die bij de steenhakkers of knotsenmakers op bezoek gaan: in wezen gaat het hier om wat wij een bedrijfsuitje noemen. Maar hoe weten historici zo zeker dat het bedrijfsuitjes zijn die op deze muurschilderingen worden uitgebeeld en geen andere rituelen? Welnu, op alle andere schilderingen waarin verschillende groepen of stammen elkaar ontmoeten, is de sfeer duidelijk grimmiger en in sommige gevallen zelfs gewelddadig. De afbeeldingen waarvan wordt aangenomen dat het om een bedrijfsuitje gaat, laten lachende holbewoners zien die soms om een vuur heen dansen. Ook lijkt het dat er net als nu spellen gespeeld worden tijdens het bedrijfsuitje, althans varianten daarop. Vrouwen worden door de ene groep aan de haren rondgeslingerd en zover mogelijk de steppe ingeworpen. De andere groep moet ze dan weer zo snel mogelijk redden van aanvallende sabeltandtijgers of bronstige bizonmannetjes. Net als bij het hedendaagse bedrijfsuitje is de sfeer broederlijk en uitgelaten. In verschillende musea en instituten in ons land kan men enkele van deze schilderingen zelf aanschouwen. Misschien een leuk idee voor een bedrijfsuitje?

Bedrijfsuitje aan de Nijl

Na een dag steenblokken sleuren, plachten de bouwers van de piramiden in het oude Egypte zich te ontspannen met een goed glas papyruswijn. Één keer in de zoveel tijd organiseerde de voorman een gezellig dagje voor zijn mannen. Hieruit is het Oud Egyptische bedrijfsuitje ontstaan. De meest gangbare invulling van het bedrijfsuitje was een duik in het ezelinnenmelkbad en daarna rozenblaadjes met honing eten. Maar ook de meer fysieke activiteiten waren populair. Zo kon men samen vlotten bouwen, was er nijlpaardrodeo en het zogenaamde sfinxklimmen, de voorloper van onze klimwand. In de veertiende eeuw voor Christus verbood farao Achnaton, de beroemde heerser van de achttiende dynastie, alle vormen van vermaak voor arbeiders en slaven en daarmee ook het bedrijfsuitje. Zijn opvolger Ramses de Tweede, beter bekend als Ramses de Grote, herstelde het gebruik weer in ere. Tot aan het moment dat Julius Ceasar Egypte veroverde, bleef het Egyptische bedrijfsuitje vrijwel onveranderd. Daarna deed de Romeinse invloed zich gelden en veranderde het bedrijfsuitje drastisch.

Bedrijfsuitje in de film

Een bedrijfsuitje vormt een uitstekende achtergrond of setting voor een filmverhaal. Dat moet ook scriptschrijver Joseph Bentley eind jaren '20 van de vorige eeuw gedacht hebben. Samen met regisseur Theodore Murphy was hij verantwoordelijk voor de Hollywood monsterproductie "Blue Collar Vacation". Deze film was één van de eerste met geluid en ging over een bedrijfsuitje van een naaimachinefabriek. De hoofdrollen werden vertolkt door Quint Wevers en Liza Sommerville die de vakbondsman en de directeursvrouw speelden. Tijdens het meerdaagse bedrijfsuitje worden allerlei toeristische attracties bezocht. Ondanks de vrolijke sfeer wordt de hiërarchie die op de werkvloer geldt ook tijdens het bedrijfsuitje in ere gehouden. Helemaal onbereikbaar voor de ruwe fabrieksarbeiders zijn de vrouwen van de directieleden. Toch gebeurt het ondenkbare en ontstaat er een romance tussen de vakbondsman en de vrouw van de directeur. Dit levert allerlei, voor die tijd, komische situaties op zoals heimelijke ontmoetingen in het washok en door de twee geliefden geïmproviseerde toneelstukjes. Wanneer zowel de directeur als collega's van de vakbondsman iets beginnen te vermoeden en naasten daarin worden ingewijd, ontstaan er twee kampen tijdens het bedrijfsuitje. Uiteindelijk verklaart de vakbondsman openlijk zijn liefde voor de directeursvrouw en daagt hij de directeur uit voor een duel. Het vuistgevecht dat tegen de idyllische achtergrond van een indianenreservaat wordt uitgevochten, vormt de apotheose van zowel de film als het bedrijfsuitje. Wie het gevecht wint zullen wij hier niet verraden, liefhebbers kunnen een samenvatting van de originele film op Youtube bekijken.

Bedrijfsuitje in Engelse Comedy

Ook in soaps en comedy series staat het bedrijfsuitje regelmatig centraal. Vooral in Engelse comedy series mondt het jaarlijkse bedrijfsuitje vaak uit in hilarische toestanden. Drank, ontrouw en andere erotische escapades vormen natuurlijk een vast bestanddeel. In de legendarische filmserie Carry On gaat een episode over het bedrijfsuitje van een bedrijf dat een paar dagen naar de Engelse badplaats Brighton gaat. Ook hier weer veel pikante grappen, dubbelzinnigheden en schuinsmarcheerderij. Iets subtieler is het verhaal van de romantische komedie "A Nice Weekend" met daarin Kim Jones als de onhandige secretaresse Madge die tijdens het bedrijfsuitje haar macho baas Jim, gespeeld door Jeff Dickinson, probeert te verleiden. Al haar collega's weten dat Jim honderd procent homosexueel is maar niemand vertelt dat Madge. Haar knullige en overduidelijke pogingen om Jim te verleiden vormen ook hier het centrale komische thema van zowel het bedrijfsuitje als de film.